کتیبه خشایارشا، کتیبه ای سه زبانه است که ابتدا به دستور داریوش بزرگ ساخته شد اما در زمان خود او، هیچ گاه کار ساخت آن به پایان نرسید و در نهایت خشایارشا، فرزند او فرمان تکمیل کتیبه ها را داد. این کتیبه ها در ارتفاع ۲۰ متری از سطح زمین قرار دارند و بر روی آن ۲۷ سطر و ۳ ستون به چشم می خورد. نوشته ها از چپ به راست بر روی کتیبه های سنگی درج شده اند و در سه زبان پارسی باستان، عیلامی و اکدی ( بابلی ) به نگارش در آمده اند. خشایارشا، پسر داریوش بزرگ و آتوسا، یکی از قدرتمند ترین پادشاهان ایرانی است که در این کتیبه ابتدا به مدح و ستایش خدای یگانه ( اهورامزدا ) می پردازد و در ادامه بابت شادی مردم شکرگزاری می کند و از خود تعریف هایی را ارائه می دهد.

جالب است بدانید که باستان شناسان از مکان دقیق کتیبه خبری نداشتند تا آن که به تازگی و در سال ۱۳۸۶ زوجی ایرانی به نام خانم و آقای قیدی در طی سفر فرهنگی و هشتصد روزه خود به دور دنیا، توانستند محل دقیق کتیبه سه زبانه خشایارشا را کشف و از آن عکس و فیلم تهیه کنند. 

این کتیبه تنها سنگ نبشته هخامنشی است که در حال حاضر در ترکیه کنونی و در نزدیکی شهر وان قرار دارد.

همان طور که گفته شد کتیبه خشایارشا در سه زبان، سه ستون و ۲۷ خط نگاشته شده است. این کتیبه ها فاصله ای ۲۰ متری از زمین دارند و بر روی سطحی صاف از کوه به نگارش در آمده اند و متنی مشابه کتیبه های گنج نامه همدان دارند. قدمت کتیبه سه زبانه به حدود ۲۵۰۰ سال پیش بر می گردد و تاریخ ساخت دقیق تر آن را میتوان بین سال های ۴۸۵–۴۶۵ پیش از میلاد دانست.  

متن کتیبه سه زبانه خشایارشا از این قرار است:

اهورامزدا خدایی است بزرگ

خدای خدایان که زمین را آفرید 

آسمان را پدید آورد

انسان را خلق کرد

شادی را برای انسان ها قرار داد

کسی که خشایارشا را شاه کرد

شاهی برای تمامیان

حاکمی برای همه

من خشایارشا

فرمانروای بزرگ

شاه شاهان

شاه تمام مردم با هر نژادی

شاه این زمین بزرگ و پهناور

پسر داریوش شاه هخامنشی

گوید خشایارشا: پدرم، داریوش شاه، با عظمت و لطف اهورامزدا سازه های بسیار بنا کرد و به فرمان او (اهورا مزدا) این کتیبه را ساخت. اما از آن جا که کار او نیمه تمام ماند، فرمان تکمیل کتیبه را صادر کردم. 

امید است که اهورامزدا و دیگر خدایان

مرا، پادشاهیم را و تمام آن چه را که ساخته ام، حفظ کنند.

 

 

1

1